Dimitra van Veronica nader belicht

 

Plakboeken

Het was op de Radio Dag in november 2008 toen ik voor de eerste keer Koos de Ruiter ontmoette. Hij volgde het zeezender-  en radiogebeuren al sinds de jaren zestig van de vorige eeuw en bracht voor het eerst een bezoek aan de al 30 jaar jaarlijks plaatsvindende Radio Dag in Amsterdam. Hij had een zestal plakboeken meegenomen, dat hij ter beschikking van mijn archief wilde stellen. In de weken na de Radio Dag was het iedere avond een uurtje genieten om veel knipsels na jaren terug te zien. Maar de boeken bevatten tevens een aardige hoeveelheid aan knipsels, die ik niet kende. Deze laatste groep was voornamelijk afkomstig uit lokale en regionale kranten en deze knipsels brachten soms verrassende onderwerpen. Eén van de knipsels, over de presentatrice van het wekelijkse Griekse programma ‘Griekenland zingt’ op Radio Veronica, Dimitra, intrigeerde me dermate dat ik besloot begin januari 2009 een artikel te wijden aan de programma’s op Veronica gericht op de toenmalige gastarbeiders, waarbij het programma van Dimitra werd uitgelicht.

 

 

 

Plakboek omslag

 

 

Meer anderstalige programma’s

Ik schreef ondermeer: ‘Zo tussen 1960 en 1968 waren er ook vele programma’s van korte duur te horen die gericht waren op de eerste generatie van gastarbeiders en voormalige kolonisten, die in ons land waren komen wonen en werken. Dan doel ik vooral op de Italianen, de Grieken, Spanjaarden, Italianen en de Indo’s, die naar Nederland waren getrokken. Er waren programma’s met inspirerende titels als: ‘Amici Buona Sera’ , ‘Aquaviva Live’, ‘Canta Italiana’, ‘Ciao Anita’, ‘Costa Italia’, ‘Half uur met Suhandi’, ‘Indonesian Teenager Club’ ‘Italia Mix’ ‘Kantong Surat’ ‘Latijnse Hits met Mimo’ ‘Mana Suka’ ‘Musik Disinara Sang Suraya’ en ‘Tragouda I Ellada’. Twee presentatoren kregen regelmatig publiciteit in krant en tijdschriften: Mimo, de Italiaanse presentator en Suhandi, die de programma’s presenteerde voor de mensen die uit o­nze voormalige overzeese gebieden waren geïmmigreerd in Nederland. Ze werden dan ook zeer goed beluisterd. In mijn knipselarchief zijn van hen dan ook genoeg dingen terug te vinden. Dit kan ik echter niet zeggen van de presentatrice van het programma ‘Tragouda I Ellada’, dat speciaal voor de Griekse immigrant werd opgenomen en gepresenteerd door Dimitra. Pas nadat Jan van Veen door Radio Veronica aan de kant was gezet, verscheen ze in een aantal regionale dagbladen om verhaal te doen over het ontslag, dat haar eerder door Jan van Veen was aangezegd.

Programmaleider
Van Veen was, na het vertrek van Joost den Draaier, programmaleider van Radio Veronica geworden en, uiteraard in overleg met de directie, besloot hij een aantal programma’s, dat commercieel niet aantrekkelijk was, stop te zetten. Zulke beslissingen worden natuurlijk door de programmaleider en de directie heel normaal gevonden, maar de destijds in Utrecht wonende Dimitra de Bruin-Ewripiotou was bepaald niet blij met het besluit dat haar het radioprogramma werd ontnomen.’

 

 

 

Het knipsel waar het mee begon

 

 

De eerste keer

Nooit eerder had ik ergens een artikel gelezen over deze destijds uit Utrecht afkomstige presentatrice, die in de jaren zestig een fiks aantal jaren het zondagavondprogramma voor haar landgenoten en aanhang had gepresenteerd. Nadat het artikel op internet via Media Pages.nl was geplaatst kreeg ik al een paar dagen later een reactie van iemand die het artikel had gelezen, nadat ze naar haar naam op zoek was geweest op internet. Het bleek om de jongste dochter te gaan van Dimitra, Joke-Dimitra Podaras-de Bruin.

 

Inhoud reactie

‘Met veel interesse heb ik uw artikel gelezen over mijn moeder, Dimitra de Bruin. Ik was in de jaren dat zij voor Radio Veronica werkte een kind van rond de 9 jaar, maar ik herinner mij alles heel goed. Het radioprogramma was haar lust en leven. Het verdriet was dan ook groot toen zij aan de kant werd gezet. Ik heb nog veel dingen bewaard uit haar tijd bij Radio Veronica, zoals oude Griekse LP’s, een schrift met voorbereidingen voor haar programma's, een plakboek met ondermeer krantenknipsels, een doos vol fanmail, een cassette met haar radioprogramma's en ook nog diverse 45 toerenplaatjes, die ik van Eddie Becker gekregen heb toen ik een keer aanwezig was in de studio tijdens de opnames van Dimitra haar programma. Misschien kunt u of iemand anders enige spullen hiervan gebruiken voor het archief. Mijn moeder zou dat erg leuk gevonden hebben. Zij is helaas in september 2004 overleden op bijna 80-jarige leeftijd.’

 

 

 

Dimitra

 

 

Ontmoeting

Uiteraard reageerde ik op de email om meer te weten te komen over één van de vele mysterieuze presentatoren. In die tijd duurden vele programma’s slechts 15 of 30 minuten, en ze werden slechts één maal per week uitgezonden. Na een paar zeer vriendelijke emails kwam het tot een afspraak elkaar te ontmoeten om door te praten over het leven van deze, bij haar doelgroep zeer populaire, vrouw.

 

Wie was de latere presentatrice Dimitra?

Dimitra werd op 13 september 1924 in Patras geboren, een kleine stad op de Peloponnesus. Zij stond jarenlang ingeschreven met geboortejaar 1926, het was in werkelijkheid 1924. Dit jaartal is op een zeker moment overgenomen in haar officiële papieren. Haar moeder was van Franse adel en haar vader een Griekse cimbalist (bespeler van het muziekinstrument de cimbaal). In die tijd ging haar vader al veel op pad voor optredens, die in vele plaatsen werden gehouden, van Constantinopel en Alexandrië tot Parijs. Het was de broer van hem die de contacten tussen de beide latere geliefden tot stand bracht. Dimitra in een interview in 1967: “Natuurlijk kon er van een huwelijk tussen beiden geen sprake zijn. Mijn moeder was van Rooms Katholieke afkomst en mijn vader was Grieks Orthodox en ver beneden moeders stand, want haar grootmoeder was ‘dame de palais’. Mijn vader heeft haar uiteindelijk geschaakt. Ze is onterfd en hoewel ze later erg naar haar familie verlangde hebben ze echt nooit meer iets van haar willen weten.’

 

Vroeg verlies

Verhalen die Dimitra later slechts via overlevering kon vertellen, daar ze zelf al op de leeftijd van twee jaar haar beide ouders binnen een periode van drie maanden verloor. Allereerst kwam haar vader te overlijden als het gevolg van een longontsteking. Haar moeder stierf van verdriet, stelde ze zelf, terwijl tegenwoordig over zelfmoord zal worden gesproken. Ze was kind binnen een gezin van in totaal acht kinderen. Na het overlijden van beide ouders, werden ze uiteen gehaald en in diverse gezinnen opgevoed. Drie van de jongens zouden vroeg sterven als gevolg van verwaarlozing, terwijl een vierde broer zou sterven als gevolg van de Tweede Wereldoorlog.

 

Pleegouders

Dimitra besefte pas gedurende haar zevende levensjaar dat haar zogenaamde moeder een pleegmoeder was, wat uiteraard een verschrikkelijke schok voor haar was. Het gaf een psychische klap, die ondermeer haar tot gedachten van zelfmoord bracht. De pleegouders waren zelf kinderloos en hadden haar, na de dood van haar ouders, opgevangen in Athene, waar ze wel officieus door het leven ging als Dimitra Ewripiotou. Gedurende de Tweede Wereldoorlog, en wel in 1942, werd Dimitra als 16-jarig meisje door haar pleegouders naar Duitsland op de trein gezet. Waarom ze naar Duitsland werd gestuurd is eigenlijk nooit duidelijk geworden en hoe kwam ze in een kamp terecht? Een vraag die ik aan haar dochter Joke-Dimitra voorlegde. “Dat is helaas niet helemaal duidelijk. Ze werd op de trein gezet naar Duitsland om geld te verdienen. Ik ben nog in het bezit van een ansichtkaart die zij uit Duitsland naar haar pleegouders heeft gestuurd.

 

Beieren 

Op een bepaald moment kwam ze in een kamp in Augsburg, met vooral Russinnen, terecht, gelegen in Beieren. In dat zelfde kamp ontmoette ze de Nederlander Anton de Bruin, afkomstig uit Utrecht. Deze was nog verloofd met een vrouw uit Utrecht. Hij zorgde erg goed voor Dimitra in het kamp en hij maakte zich vooral zorgen om haar psychische toestand. Zelfs zorgde hij ervoor dat ze een eigen, afgeschermd door doeken, kamertje kreeg in het kamp, waardoor ze tot rust kon komen. Er bleek meer te zijn en uiteindelijk leidde dit tot niet alleen een verliefdheid maar ook een behoefte elkaar eeuwig trouw te beloven via een huwelijk. Dit laatste gebeurde in voornoemde gemeente Augsburg in 1945. Een besluit diende door beiden te worden genomen betreffende hun toekomst, waarbij een leven in Nederland naar voren kwam. Het duurde enige tijd, middels een verblijf in een voorstad van Parijs, om uiteindelijk in Nederland te belanden. In Utrecht woonde het koppel, zoals in die tijd vaak gebruikelijk, in het huis van haar schoonouders. Op zolder bleek er voorlopig genoeg ruimte voor het echtpaar.

 

Drie dochters

Uit het huwelijk werden er drie dochters geboren, in 1947 als eerste Sonja, in 1952 gevolgd door Katyna en als jongste in 1958 Joke (Dimitra). Naast het werk als huisvrouw en moeder is Dimitra in de loop der jaren ontzettend actief geweest op een zeer divers gebied. Naast de wekelijkse presentatie van haar programma op Radio Veronica, waarover straks nog meer, kun je rustig stellen dat ze een sociaal werkster was. Zo is ze enige jaren actief geweest als adoptiehulp voor Grieken en had ze de bijnaam ‘Kyria Rita’ wat betekent: ‘Mevrouw Rita’. Dochter Joke-Dimitra vertelt waarom: ‘Mijn vader heeft haar de roepnaam Rita gegeven en zo ontstond de aanspreekvorm Kyria (=het Griekse woord voor mevrouw) Rita onder de Grieken.’

 

Vertaalster en teksten inspreken

Zo liet Dimitra zich zeker ook niet onbetuigd als vertaalster van Griekse teksten in het Nederlands en omgekeerd. Ze was verder ondermeer beëdigd tolk en vertaalster bij de rechtbank van Utrecht. Maar ook als Griekse gastarbeiders hun rijexamen moesten doen was ze erbij om problemen met de taal te voorkomen. Bij de platenmaatschappij Phonogram, het latere Philips, werd ze ingehuurd om teksten in te spreken voor een serie plastic plaatjes in het kader van de cursus ‘Grieks op vakantie’. Binnen de muziekindustrie werd ze gevraagd bepaalde songteksten van artiesten te vertalen, waardoor ze ondermeer teksten vertaalde voor Liesbeth List bij het bewerken van de liederen over Mauthausen, de massavernietiging van Joden, geschreven door Theodorakis. Maar ook voor ondertiteling van speciale programma’s gericht op de Griekse medemens via NOS en EO werd ze, en later ook haar dochter Joke-Dimitra, veelvuldig gevraagd.

 

 

 

Contractblad Griekse les

 

 

Meer activiteiten

Maar al veel eerder had ze in Utrecht haar eigen bontmantelwinkel. Ze had een eigen Griekse volksdansgroep, Orpheus genaamd. De jaarlijkse organisatie van het Griekse paasfeest ging nooit aan haar voorbij. Ze was ook altijd bereid mee te werken aan het schrijven van hoesteksten, vooral als het ging om voormalige landgenoten, ondermeer voor het Trio Hellenique. Ze schreef ook voor de platenmaatschappijen ‘Columbia’ en ‘His Masters Voice’. In latere jaren werd ze ingehuurd als ‘stem’ voor het inspreken van commercials. Dit bij Multi Voice Productions, een stemmenbureau van Cees Man in ’t Veld, die eerder, net als Dimitra, ook jaren bij Radio Veronica had gewerkt. In augustus 1986 werd door Dimitra weer haar eigen naam aangenomen: Papamakariou. In september 2004 kwam Dimitra op bijna 80-jarige leeftijd te overlijden.

 

Redelijk veel in de publiciteit

Zoals gesteld stond Dimitra midden in het sociale leven. Veel activiteiten werden op een juiste wijze aangepakt en ze wist daardoor ook vaak de gewenste publiciteit voor de door haar gestelde doelen te bereiken. Tal van krantenknipsels kwamen me, bij het bezoek aan haar dochter Joke-Dimitra, onder ogen. Ik heb me vooral gefocust op die artikelen die op haar radiowerk waren gericht. Eén ervan heb ik er uitgehaald om te belichten. Het gaat om een artikel dat op 21 januari 1967 verscheen in de Haagsche Post. Dimitra zei in het interview ondermeer over de Grieken: “Ik heb zowat zitten huilen met de Nieuwjaarspost. Er waren brieven bij van Grieken die schreven: ‘schrijft u me af en toe eens. Ik voel me nu zo alleen’. Een Griekse jongen van zestien in Duitsland schreef: ‘Elke zondagavond stellen we hier de radio af op Radio Veronica.’ Ik heb ook brieven van arbeiders in Zwitserland en één uit Amerika van een Griekse zeeman die eens de haven van Rotterdam binnenvoer en ’s avonds het Griekse programma hoorde. Een Griek houdt veel van het leven, praat en filosofeert graag over dingen.’

 

Opener zijn

Naar aanleiding van de brieven van Griekse luisteraars reageerden ook weer de Nederlandse luisteraars. Dimitra merkte destijds op dat de Nederlanders ook wel heel graag opener zouden willen zijn dan ze overkwamen. Ze werd in voornoemde editie van de Haagse Post geportretteerd in de rubriek ‘Madame HP’, waarin wekelijks een belangrijke vrouw op een voetstuk gezet werd en tevens de vraag werd gesteld wie ‘Madame HP’ wel niet was. Naar voren kwam dat ze na haar vijfde uitzending al een omvangrijke fanmail kreeg wat in die tijd bij Radio Veronica normaal pas na de tiende of elfde uitzending van  een nieuw programma het geval zou zijn geweest. Er werd een reactie uitgelicht van een echtpaar (hij destijds 75 en zij 72 jaar) dat schreef normaal vroeg naar bed te gaan, maar als Dimitra op de radio was werd het later omdat ze zulke mooie muziek liet horen.

 

Utrecht

Ten tijde van het interview woonde Dimitra de Bruijn – Evripideiotou in een Utrechtse buitenwijk in een woning waarvoor een bord aangaf, dat ze beëdigd tolk en vertaalster was. Een laatste tentamen, in augustus 1965 bij professor Blanken, had haar de bevoegdheid opgeleverd. Als tolk werd ze ook beëdigd vanwege haar functie in deze bij rechtszaken, die plaatsvonden bij de rechtbank te Utrecht. De krant vermeldde tevens dat ze getrouwd was met een Nederlandse man die van een gezond (Grieks) denkklimaat hield. Drie kinderen waren te noemen: de 17- jarige Sonja die op dat moment het had gemunt op de ruimtevaart gezien de vele getekende Apollo’s op de muren – de ruimtevaartuigen die destijds in waren bij de Amerikanen. De tweede in de rij was de toen 14-jarige Katina die een onvermoeibare tsamikos-danseres bleek te zijn. Als laatste in de rij was daar de toen 7-jarige Joke, die toen al vrij goed Grieks schreef en danste.

 

Duidelijke reden van de Griekse intocht

De reden dat er een voor die tijd nog steeds sterke groei aan Griekse gastarbeiders in Nederland was gaf Dimitra ook: ‘Ze komen naar West Europa omdat elk vruchtbaar stukje Grieks platteland al honderdmaal is verdeeld van vader op zoons, en omdat er niet genoeg industrie is.’Maar er was ook weemoed te lezen want niet iedereen was tevreden en velen hadden een enorme drift naar het vaderland terug te keren. Dimitra: ‘Verleden week hebben we nog een landgenoot op de trein gezet naar zijn vaderland. Na vier jaar terug om daar een koffiehuis te beginnen in zijn geboortedorp. Bij het afscheid riep hij steeds maar dat hij zijn paspoort bij het passeren van de Griekse grens in duizenden stukken zou scheuren en nooit meer uit zijn geboorteland zou weggaan.

 

 

 

Dimitra in studio Zeedijk

 

 

Hoe zat het met de ontwikkeling betreffende het aantal Griekse gastarbeiders?

Het is misschien wel handig om te weten hoe groot het aantal gastarbeiders, afkomstig uit Griekenland, in die periode was. De voornaamste cluster aan Grieken bevond zich in de directe omgeving van Utrecht waar ze in tal van fabrieken te werk werden gesteld. In Nederland waren er in 1960, het jaar dat voor het eerst de registratie van Griekse gastarbeiders werd aangetekend, een aantal van 117 personen. Het ging dan om de kostwinners, voornamelijk personen die puur op zichzelf kwamen om vervolgens een deel van het verdiende geld naar de familie in het thuisland te sturen. In het jaar 1965 was het aantal al gegroeid naar 10755. Toch zou in het daarop volgende jaar het aantal al teruglopen met ruim 2000, mede als gevolg van de verslechterde economische situatie in West Europa. Wel bleef een deel van de Grieken in ons land wonen. Liefde en zich in Nederland thuis voelen waren de reden. Ook een groot aantal zou een eigen restaurant openen, dat jarenlang inkomsten genereerde.

 

Special met kerstdagen 1964

Even terug naar het eerder genoemde artikel. Uit het zwaar vergeelde krantenknipsel is op te maken dat Dimitra vlak voor de kerstdagen in 1964 een gesprek had met Joost den Draaier om te praten over een speciaal op de Griekse gastarbeiders gericht programma. Ze werd niet alleen aangenomen en het eerste programma werd op 2 januari 1965 uitgezonden, maar haar werd ook gevraagd of ze tijd had, diezelfde dag, om een speciaal programma op te nemen dat tijdens de Kerst zou kunnen worden uitgezonden. Dimitra: ‘Ze zeiden toen: “We willen ook graag een programma voor Kerst. Kunt u dat meteen maken? Over een half uur nemen we op.”

 

Een emotionele reactie

Op die toch wel onverwachte vraag inzake het vrijwel direct opnemen van een programma had Dimitra een directe maar tevens toch wel emotionele reactie door te antwoorden met: “Laat me maar even alleen”. Achteraf stelde ze dat ze zo emotioneel was en het Griekse programma op Radio Veronica zo graag wilde en in haar eentje het Kerstprogramma wilde overdenken. Tien minuten later was het programma op papier voor de kerstdagen in elkaar gezet. Vervolgens werd de opname gemaakt en zouden de daarop volgende jaren velen volgen.

 

Zorba’s

Dimitra heeft in januari 1967 ook de uitspraak gedaan dat ze alle Grieken zag als ‘Zorba’s’: “Met Kerstmis speelde hier in het Griekse Centrum van Utrecht een Grieks orkest en er waren Grieken – geen Nederlander die dat begrijpen zou – die grif honderd gulden neertelden om één keer alleen te mogen dansen. Er zat een kleine Kretenzer naast me, die zei ‘Waarom dans ik? Waarom zing ik? Waarom maak ik grappen? Niet omdat ik vrolijk ben, maar omdat ik zorgen heb.”

 

VARA als voorbeeld

Het was Dimitra’s echtgenoot, die deelde in haar zorgen voor haar landgenoten en die haar op het idee bracht bij Radio Veronica aan te kloppen. In die tijd had de arbeiders omroep VARA al een wekelijks programma voor de in Nederland wonende Grieken en hij vond dat Dimitra er voor moest gaan door aan de leiding van Radio Veronica te vragen om daar haar eigen programma’s te mogen presenteren. En het liefst langer dan het VARA kwartiertje, dat wekelijks op de publieke omroep was te beluisteren. Via een gesprek met de toenmalige programmaleider van Radio Veronica, Joost den Draaier, kwam het dus snel rond met als starter de eerder genoemde kerstuitzending, die op 23 december 1964 werd uitgezonden. Gegevens dus te herleiden uit het interview met de Haagsche Post van 21 januari 1967. De datum van uitzending van het speciale kerstprogramma uit 1964 is weer te herleiden uit een plakboekomslag die Dimitra zelf maakte naar aanleiding van haar programma’s op Radio Veronica.

 

Collectievorming

Terugkijkend op de hitlijsten van destijds was er slechts een klein aantal Griekse groepen dat de hitparade haalde, waaronder het Trio Hellenique. Deze formatie haalde voor het eerst in Nederland de hitlijst op 9 januari 1965 met het nummer ‘Ni Nanai’. De komst was dus vrijwel tegelijkertijd met de komst van Dimitra als presentatrice van het Griekse programma op Radio Veronica. Duidelijk moet zijn dat haar komst dus geen invloed heeft kunnen hebben op het eerste hitsucces van het Trio Hellenique. In het Haagse interview gaf Dimitra aan hoe aan de collectievorming werd gedaan voor haar speciale programma op de zondagavond.

 

Niet alleen de in Nederland populaire deuntjes

“Bij Veronica hadden ze alleen maar van die commerciële Griekse muziek. Ik vond daar weinig goede muziek bij.” Via de contacten met mensen van de Griekse vliegtuigmaatschappij ‘Olympic Airways’ werden er de nodige platen meegebracht uit haar geboorteland. Dit is vergelijkbaar met een gelijksoortige vorm van connecties, die via contacten bij de KLM, de nodige hitgevoelige werkjes destijds uit Amerika opleverden. Maar Dimitra kreeg ook de nodige platen aangeboden van de in Nederland wonende Grieken en dus van haar trouwe luisteraars.

 

Vrije Volk

Op 1 juni 1968 dook Dimitra op in het Dagblad Het Vrije Volk: ‘Nog even en we zullen de amandelbomen zien bloeien’. De journalist van de krant gebruikte de zin van mevrouw de Bruin- Ewripiotou als de opener van zijn artikel, waarna hij er aan toevoegde dat meteen erna het geluid van Nana Mouskouri klonk, waarin deze het lied over de amandelbomen zong. Hij memoreerde dat Dimitra, voordat het lied de ether via Radio Veronica inging, eerst deels in het Nederlands voorlas gezien er niet alleen Grieken maar ook veel Nederlanders naar het programma wekelijks luisterden. Laten we eens kijken wat de journalist Jea Kiers verder ondermeer had te melden: ‘Nederlanders luisteren ook en hoe! In de loop van de twee en een half jaar dat mevrouw Dimitra dit programma verzorgt, heeft ze al heel wat Nederlanders kunnen adviseren over reizen naar Griekenland. De laatste tijd, sinds het kolonelsbewind (de Koninklijke familie was op 13 december 1967 uit het land verbannen en vluchtte deels naar Italië), maakt ze niet meer zo openlijk propaganda voor een reis naar haar vaderland. Zij wijst, dat wat daarginder gebeurt, af. Maar in haar programma kan ze moeilijk voor haar mening vooruitkomen.’

 

Iedere zondag

Het half uur durende programma van Dimitra, dat eerst iedere zondagavond door Radio Veronica tussen half 10 en 10 uur werd uitgezonden en in later stadium een half uur later, was in principe voornamelijk bedoeld voor de Griekse gastarbeiders en hun eventuele in ons land wonende familieleden. In een wekelijks programma werden er acht tot negen Griekse platen gedraaid. De voorbereiding niet meegeteld, werd een dergelijk programma in drie kwartier opgenomen. Af en toe werd de band stil gezet om een verspreking te herstellen zodat het niet als storend overkwam in de programma’s. Ze werd daarbij technisch bij gestaan door de technici van Radio Veronica, waarbij vaak Iemke Roos voor haar aanwezig was om haar te begeleiden. Dimitra, zo meldde de journalist, kreeg ook veel post vanuit Griekenland en wel van voormalige luisteraars, die haar programma’s na terugkeer in hun geboorteland, misten daar een dergelijk warm programma niet op de Griekse radio te beluisteren was.

 

 

 

Post uit Griekenland

 

 

'Tragouda I Ellade’ en in het Nederlands: 'Griekenland Zingt'.

Het programma bestond wekelijks uit een variatie aan, voornamelijk Griekse, liedjes die werden gedraaid voor Griekse landgenoten, gastarbeiders, maar ook voor leden van dansgroepen en Nederlanders. Bovendien kwamen er ook de nodige reacties uit het buitenland. Op 20 en 27 november 1966 was Dimitra ziek en was de presentatie in handen van Rob van Dijk. Het transcript van beide door hem gepresenteerde programma’s is bewaard gebleven.

 

 

 

Transcript Rob van Dijk

 

 

Via via aan platen gekomen.

Niet alleen uit eigen collectie draaide Dimitra haar muziek. Al eerder memoreerde ik de link met Olympic Airways. Ook haar toenmalige programmaleider Willem van Kooten zette zich in om muziek van platenmaatschappijen in Nederland en buitenland los te krijgen, waarvoor hij een verzoek per brief indiende.

 

 

 

 

Verzoek aan platenmaatschappij

 

 

Meegenomen naar huis

Na mijn bezoek aan Dimitra haar dochter, Joke Dimitra, ben ik terug gegaan naar Groningen inclusief een boodschappentas vol met brieven, gericht aan de presentatrice van het toenmalige Griekse programma. In totaal waren het er 938 exemplaren, wat vele weken tijd in beslag nam om te lezen en deels te beschrijven. Zo waren er 235 brieven die geschreven waren in de moederstaal van Dimitra en dus voor mij niet waren te ontcijferen. Brieven waarin, voornamelijk Nederlandse vrouwen, een verzoek aanvroegen voor hun Griekse geliefde dan wel verloofde, liepen op tot het aantal van 121 stuks. Als het ging om Nederlanders die gewoon wilden schrijven omdat ze of het programma bewonderden dan wel de Griekse muziek zo mooi vonden, kwam het aantal op 261 exemplaren. Dan waren er ook mensen die Dimitra specifiek schreven daar ze een vraag over muziek hadden. Hierbij kwam het vooral vaak voor dat een gehoorde plaat in haar programma in de lokale muziekwinkel niet te koop was en men om aanschafadviezen vroeg. Liefst 42 brieven gingen daar specifiek over.

 

Ook uit het buitenland

Verder kwamen en nog diverse brieven uit het buitenland. Zo vond ik brieven afkomstig uit de Verenigde Staten, Italië, Frankrijk, Engeland, Zwitserland en ook uit de directe buurlanden België en het toenmalige West Duitsland. Uiteraard waren de programma’s van haar alleen in delen van Engeland, België en Duitsland sporadisch te ontvangen, mits de condities dit toelieten. Ik ga er vanuit dat bij lange na niet alle aan Dimitra gerichte post bewaard is gebleven. Deze conclusie is ondermeer gemaakt doordat er uit de periode januari 1965 tot en met oktober 1966 in totaal slechts één brief is bewaard gebleven, en wel uit de maand februari 1966. Op zich natuurlijk uniek te noemen dat überhaupt een dergelijke hoeveelheid luisterpost meer dan veertig jaar in zeer goede staat bewaard is gebleven. Ik heb zo goed mogelijk geprobeerd de volgende bloemlezing samen te stellen.

 

Lieve juffrouw

Laten we maar eens kijken naar die ene brief uit februari 1966 die een schattige aanhef had. Een luisteraarster uit Nijmegen begon met ‘lieve juffrouw’ en complimenteerde Dimitra met de sterke inhoud van het programma, die steeds de volle aandacht van hen had. ‘Ik zeg namelijk speciaal onze aandacht, omdat ik als alleenwonende ben (een leuke flat maakt het allemaal goed in eenzame dagen). Maar deze eenzaamheid ken ik niet meer, aangezien ik ongeveer een half jaar geleden een Griekse vriend mocht ontmoeten waarvan ik met hart en ziel zoveel ben gaan houden, dat ik alle praatjes van de mensen ten spijt, geen afstand meer kan doen. Het is een zeer fijngevoelig intellectuele jongeman, hoewel arm aan aardse goederen, een fantastische rijke geest bezit en zoveel begrip heeft voor de moeilijkheden van zijn medemens.’ In een paar prachtige zinnen legde deze vrouw uit dat plots de liefde een tijd geleden was ingeslagen, haar omgeving naar over haar verhouding praatte en ze desondanks zielsgelukkig was met haar Griekse gastarbeider.

 

Brieven en nog eens brieven

Uit de luisterpost, waarin heel vaak het Trio Hellenique werd aangevraagd, blijkt ook dat Dimitra zich er niet voor schaamde hier en daar mee te zingen in het programma. Zo merkte Joke Schröder in een brief van 23 oktober 1966 op: ‘Je zong ook mee in het programma, heel mooi!’ En in de verschillende brieven waar het meezingen werd aangevraagd kwam dan ook vaak een verzoek tot herhaling van het gehoorde nummer. Het ging zelfs verder daar er ook luisteraars dachten dat Dimitra een zangeres was. Zo schreef Thea Driessen uit Rotterdam: ‘Ik hoorde U zelf weer meezingen aan de microfoon. Zijn er ook platen van U op de Nederlandse markt te koop?’

 

 

 

Trio Hellenique

 

 

Zelfs kleine kinderen

Uit een briefkaart behandeld in oktober 1966 bleek dat de luisteraars wel heel ver gingen, ja zelfs heel ongebruikelijk voor die tijd. Mevrouw Pleijt uit Nootdorp vroeg een plaat aan voor haar adoptiekindje die twee jaar werd en schreef erbij dat ze zeer blij zou zijn als Dimitra een Grieks kinderliedje zou draaien. ‘Bij voorbaat dank en voor deze gelegenheid mag hij even uit zijn bedje komen.’

 

Een verre bestemming

Het was Louise van der Stap die in een brief in november 1966 meldde dat haar recorder op scherp stond om andermaal een programma van Dimitra op te nemen, die ze zou versturen naar Nieuw Guinea. Ongetwijfeld was daar een familielid gelegerd die op die manier ook de kans kreeg het Griekse programma te beluisteren. Bovendien had ze nog een goede raad: ‘Veronica moest eigenlijk dat hele operaprogramma afschaffen en in de plaats daarvoor alleen maar Griekse muziek en zang brengen. Zelfs de mooiste opera gaat op den duur vervelen (de operettes zijn het allemaal)’.

 

Enige tijd ziek

Eind 1966 was Dimitra enige tijd ziek en werd het programma overgenomen door Rob van Dijk. Een van de luisteraars schreef begin januari 1967: ‘Ook wilde ik Uw plaatsvervanger tijdens Uw ziekte mijn complimenten doen. Hij heeft ook Uw programma goed afgewerkt en mocht U nog eens verhinderd zijn uit te zenden, meld ik me gaarne aan als diskjockey, aangezien ik momenteel 60 platen in  mijn bezit heb, allen Grieks.’

 

Ontroerend

Inez Hamelers schreef in februari 1967 een brief waarin ze haar voorliefde voor volksmuziek vertelde, met nadruk op de Joodse, Tsjechische, Spaanse en Griekse muziek. Ze had het programma van Dimitra enkele weken daarvoor bij toeval op de middengolf ontdekt. Inez woonde als kostgangster op een boerderij en daar kwam het probleem: ‘Het is ook zo moeilijk op de boerderij. Hier hebben ze alleen de KRO gids en daar staat de programmering van Radio Veronica niet in. Ik loop hier stage voor mijn opleiding pedagogiek en heb een heerlijke familie gevonden met 8 schattige kinderen van 1 tot 10 jaar. Maar ze hebben wel een hekel aan moderne muziek, zodat ik echt haast nooit naar Radio Veronica kan luisteren. Verder kennen ze de volksmuziek ook niet. Kunt U me schrijven wanneer de programma’s weer zijn te beluisteren? Lieve Dimitra vergeef me als ik U soms veel werk bezorg, want dat is echt niet mijn bedoeling.’

 

 

 

Programmaschema

 

 

Opname gewist

Op 15 mei 1967 schreef Netty Barendregt een brief met een smeekbede aan Dimitra. Een paar weken eerder was het Trio Hellenique te gast geweest in de Veronica studio’s en uiteraard had Dimitra daar uitgebreid aandacht aan besteed. Dit programma nam Netty destijds op via haar bandrecorder. Op dezelfde band had ze eerder het AVRO programma ‘Muzikaal Onthaal’ opgenomen, waar de groep ook al te gast was geweest. Een ware fan dus. Maar een kleine ramp volgde: ‘Nu is er 3 maanden later iets vreselijks gebeurd. Mijn broer heeft, per ongeluk dus, de opnameband totaal gewist en een ander programma eroverheen opgenomen. Ik was natuurlijk vreselijk kwaad. Ik heb naar Veronica geschreven en gevraagd of de programmaband er nog was, maar helaas. Ik vraag me nu af of U in het programma misschien kan vragen of er een luisteraar is die het speciale programma destijds heeft opgenomen. Misschien kan ik het dan met een tweede recorder dupliceren.’ Op 6 augustus 1967 heeft Dimitra vervolgens de brief in haar programma voorgelezen. Niet bekend is of de wens van Netty ooit in vervulling is gegaan.

 

Geen tape aanwezig?

Het is niet te herleiden wat de ware oorzaak was, maar op zondag 20 augustus 1967 werd er geen Grieks programma uitgezonden. Het kan zijn dat de opnameband niet op het zendschip de MV Norderney was gearriveerd of dat er een technisch probleem was. In ieder geval stonden de luisteraars op scherp en reageerden op het niet aanwezig zijn, die zondag van het Griekse programma. Mevrouw Klees in Bos en Lommer schreef: ‘Als trouwe luisteraar van ‘Tragoudi i Ellava’ zette ik op het bekende tijdstip de radio aan, want ik had bericht gekregen dat die avond een verzoekplaat voor me zou worden uitgezonden. Maar uitgerekend op die avond klonken de vertrouwde Griekse klanken niet en is ook de verdere avond niet in de lucht geweest.’ Vervolgens werd andermaal een verzoek tot herhaling gedaan. Vanuit de afdeling Publiciteit van Radio Veronica stuurde men in die tijd aan de aanvragers van verzoekplaten een kaart met daarop de informatie betreffende de aanvraag en het tijdstip van uitzending van het verzoek. Op de kaart stond tevens standaard vermeld: ‘Onvoorziene omstandigheden voorbehouden’, hetgeen dus duidelijk het geval was voor voornoemde mevrouw Klees.

 

 

 

Verzoekkaart

 

 

Herhaling gewenst

Het was begin september 1967 dat ene mevrouw van der Stap uit Voorschoten vroeg om een herhaling van het Griekse programma dat was uitgezonden rond eind oktober 1966 en gewijd was aan de gebeurtenissen op 28 oktober 1940. Ze had lang geaarzeld de brief te schrijven en dus het verzoek tot herhaling in te dienen en zag het zelf als een egoïstisch verzoek. Waarschijnlijk was de schrijfster van de brief al op behoorlijke leeftijd want ze schreef dat het tijd werd gezien de tijd tevens begon te dringen. Het gememoreerde programma ging ondermeer over de in de oorlog door de Duitsers weggevoerde Joden die via Saloniki werden afgevoerd. Het verhaal ging dat het om een totaal van liefst 43.000 weggevoerde Joden ging.  

 

 

 

Ontroerende brief

 

 

Onder de luisteraars

Het moet duidelijk zijn dat Dimitra haar programma werd gericht aan de luisteraars, ze deelde alles met hen maar ook omgekeerd. Het bleef niet beperkt tot de gebruikelijke praatjes in het programma maar ze begaf zich ook onder de luisteraars, zoals in oktober 1967, toen het Griekse oichi feest werd gehouden. Irene van Baaren uit Utrecht was één van de luisteraars die reageerde op de speciale uitzending, die op 29 oktober op Radio Veronica had plaatsgevonden. Gedurende een uur lang werd er aandacht besteed aan het feest. ‘Ik vond het erg leuk U gezien te hebben. Ik vond het een indrukwekkende avond.’

 

Een steun in de ether

Ook komt heel duidelijk uit de luisterpost naar voren dat Dimitra een baken in de ether was voor vele luisteraars. Uit de post blijkt dat de luisteraars ook de trieste berichten aan haar kwijt konden. Zo was er een brief van een mevrouw uit Rotterdam die in november 1967 haar liefde voor Griekenland en haar warme inwoners liet gloren. Ze beschreef met vol verdriet hoe eerder dat jaar tijdens de jaarlijkse vakantie, naar het geliefde Griekenland, haar echtgenoot omgekomen was bij een auto-ongeluk. Desondanks bleef de liefde voor het land en wenste deze schrijfster toch weer naar Griekenland te gaan en vroeg ze een verzoekplaat aan voor de vele Griekse gastarbeiders, die zoveel voor vele Nederlanders betekenden.

 

 

 

Kerstkaart uit Griekenland

 

 

Kerstkaarten

De luisterpost brengt tal van verrassingen met zich mee. Zo waren er vele, vooral lieve en warme, wensen voor de naamdag en de verjaardag van Dimitra en schroomden de luisteraars ook niet in woorden Dimitra en haar familie veel warme groeten over te brengen voor bij voorbeeld het vieren van het kerstfeest. Een bekend Radio Veronica volger tijdens een deel van de zeezenderperiode is Bert Alting die stelt: ‘Radio Veronica was diep geworteld in de Nederlandse maatschappij. Dat had verschillende redenen. Radio Veronica kwetste nooit mensen, draaide altijd leuke muziek met leuke commercials. Ach, zoveel mensen hielden van het radiostation. Zoals ook de postbodes natuurlijk. Als je Radio Wironika op een envelop ziet staan, en Dimitra, dan ging er altijd wel bij iemand van de post groot alarm af. Iedereen hield van Veronica. En daarom kwamen moeilijk geadresseerde brieven ook altijd aan.’

 

Nieuwjaar 1968

Ook rond de jaarwisseling 1967/1968 kreeg Dimitra de nodige wensen toegestuurd van luisteraars. Er was er een bij die was geschreven door Irene Hoortrog uit België, die Dimitra niet alleen een Gelukkig Nieuwjaar wenste maar tevens meldde dat ze helaas geen verzoekplaten meer kon aanvragen. De reden daarvoor, zo schreef Irene, was dat alle radio’s in het huis defect waren en dus ook niet meer geluisterd kon worden naar de programma’s van Radio Veronica. Maanden later, op 14 september 1968, schreef dezelfde Irene Hoortrog: ‘Op zondag 1 september heb ik je uitzending gehoord. Ik kan dus nu weer platen aanvragen, want de radio is hersteld.’ Zoals met wel meer luisteraars, zo blijkt bij het lezen van de vele brieven, was er meer dan een band als dan die tussen presentatrice en luisteraars. Ook was dit het geval bij Irene Hoortrog gezien een zin uit die brief dat duidelijk maakte: ‘Mijn lieve Dimitra ik hoop dat je spoedig nog eens naar ons zult kunnen komen. Ik verwacht je met ongeduld’.

 

Vreemde vragen

Maar de warme manier van presenteren en het dus heel dicht bij de luisteraars staan leverde ook verrassende vragen op. Zo schreef mevrouw A Steenbergen uit Capelle aan de IJssel in januari 1968: ‘Ik wilde U iets heel anders vragen. Het gaat hierom, ik heb een hobby en dat is puzzelen, kruiswoord en legpuzzels. Nu heb ik al verschillende landen maar nog niet een mooie legpuzzel van Griekenland, die zie ik hier nergens en toch zou ik er dolgraag een hebben, als ze er zijn. Kunt U mij niet helpen om een legpuzzel van Griekenland te komen? De kosten worden uiteraard vergoed.’

 

Ontevreden

Er waren echter ook ontevreden luisteraars. Zo schreef Caroline van Amerongen uit Utrecht op 8 maart 1968 een briefkaart aan Radio Veronica waarin ze haar beklag deed dat ze al drie keer een verzoekplaat per briefkaart had ingestuurd: ‘Mijn Griekse vriend en ik vinden het niet leuk. Het is voor mijn vriend Stavros en we willen graag horen het nummer Marinello. Ik hoop dat U nu eindelijk het wel een keer zal draaien.’ Ook waren er luisteraars die ontevreden waren over de beatmuziek uit die tijd. Lyda Baan was een trouwe luisteraar van Dimitra en de reden was dat ze in haar programma tenminste heel wat anders draaide dan ‘die vervelende beatmuziek’, die normaal op het station was te horen.

 

Verzoek tot uitbreiding

In Schiedam was een luisteraar Verhoeven die diep onder de indruk was van het programma. In een brief, geschreven op de achterkant van een kalenderfoto met een Griekse afbeelding erop, verzocht Verhoeven in maart 1968 tot uitbreiding van het populaire programma. Het liefst tot een uur per week, daarbij meteen het voorstel neergezet dit op te delen in twee delen. Allereerst een half uur voor de Griekse gastarbeiders in ons land en een half uur voor de liefhebbers van de Griekse muziek, een groep die mede dankzij het programma van Dimitra groter en groter was geworden.

 

 

 

 

Niet de enige

Verhoeven was echter niet de enige met een dergelijk verzoek kwam want huisarts Houtkoper uit Den Haag schreef op 3 april 1968 een brief aan de directie van Veronica: ‘Al jaren behoren mijn echtgenote en ik tot de vaste luisteraars van Radio Veronica. De fijnste muziek vinden wij nog steeds die van het Griekse programma, verzorgd door Dimitra. Is het niet mogelijk, dat het programma verlengd wordt tot een uur?’ De brief was ingesloten in dezelfde enveloppe waarin nog een brief zat gericht aan Dimitra waarin hij een verzoek aan vroeg en tevens meldde de brief naar de directie te hebben gestuurd. Aangenomen mag worden dat de brieven, die in de discotheek werden gelezen en doorgestuurd, beiden rechtstreeks naar Dimitra zijn gegaan en dus het verzoek nooit bij de directie is terecht gekomen.

 

 

 

 

Verzoeken tot bemiddeling

Dimitra kreeg ook vanuit Griekenland, via het adres van Radio Veronica, brieven van Grieken die in nood zaten. Ze vroegen bijvoorbeeld of Dimitra kon bemiddelen met het verkrijgen van een werk- en woonvergunning. Of dat ze misschien kon vertellen hoe ze aan de slag zouden kunnen komen in het mooie Nederland. Dit alles om de schrijnende omstandigheden in arme delen van Griekenland te ontlopen. Brieven die in het Grieks waren geschreven maar soms ook in het gebrekkig Duits, een taal die men had geleerd tijdens een eerder verblijf als gastarbeider in het toenmalige West Duitsland.

 

Dat de post nog goed aankwam

Heel opmerkelijk dat de toenmalige PTT in staat was verward geschreven briefstukken alsnog af te leveren aan het goede adres, dat destijds door Radio Veronica werd gebruikt in Hilversum. In de stapels post, die liefst meer dan 40 jaar bewaard zijn gebleven, zijn tal van voorbeelden terug te vinden van de in principe zogenaamde onbestelbare poststukken. U kunt het zien aan dit bijgaand voorbeeld dat het onbegrijpelijk is dat de post nog ter plekke kwam.

 

 

 

 

Politiek taboe in de Veronica programma’s

De directie van Radio Veronica heeft het altijd voorgestaan om zich niet met religieuze of politieke activiteiten in te laten. In april 1973 kon men om beide zaken niet heen gezien allereerst krachtig het luisterpubliek begeleid diende te worden bij één van de grootste demonstraties in de Nederlandse geschiedenis. Via de 538 meter werd het luistervolk opgeroepen massaal op 18 april naar Den Haag te trekken. Ook het religieuze geluid kon men niet ontwijken. Daar men de zender van Radio Caroline te leen had gekregen diende men in die periode wel de uitzendingen van dominee Toornvliet uit te zenden.

 

Griekse politiek

Daar er weinig tot niets van de programma’s van Dimitra is bewaard gebleven kan niet historisch worden gestaafd of zij al dan niet is ingegaan op de politieke misstanden in haar vaderland in het tweede deel van de jaren zestig. De Koninklijke familie werd onttroond en verbannen en het militaire regime nam de macht. Luisteraars schreven in hun brieven aan Dimitra over de gebeurtenissen in het land. Op 9 juni 1968 schreef Julius Röntgen, een fervent schrijver als het ging als liefhebber van Griekse muziek, opeens over de toestand in Griekenland: ‘Voor Griekenland is de nieuwe democratie van Papandreou de laatste tijd in Nederland wel interessant. Het Nederlandse volk moet mijns inziens constant op de misstanden in het ondemocratisch geregeerd Griekenland gewezen worden. Daarom juich ik het van harte toe, dat de PvdA en het NVV hiervoor alle moeite doen.’ Alle brieven dan wel enveloppen die behandeld zijn in het programma zijn voorzien van de datum van uitzending. Ik kan U melden dat in voornoemde brief door Dimitra geen annotatie is aangebracht en dit politieke onderwerp niet is uitgezonden.

 

Wel corresponderen

Een andere brief geeft aan dat Dimitra zeker ook betrokken was bij het leed van haar voormalige landgenoten want dezelfde Julius Röntgen reageert in een andere brief op een brief van Dimitra en schreef ondermeer: ‘Toen ik in het weekend terug kwam op mijn kamer trof ik Uw brief aan, waarvoor ik U hartelijk dank. Twee weken lang hing langs de Rijnsburgerweg een plakkaat aan mijn raam met de tekst ‘1 jaar Fascisme in Griekenland’, juist in de dagen, dat wij ons zelf, nu al weer 23 jaar geleden bevrijdden van het fascistische Duitse juk.’ Hij beëindigde de brief met: ‘Het spijt me, dat mijn brief maar zo kort is, maar ik moet nu weer verder aan de studie.’ Na deze brief zouden vele anderen volgen en volgden er ontmoetingen tijdens Griekse feesten. Ook legde Julius Röntgen contacten met de VARA radio om bepaalde muziekfragmenten met Griekse artiesten vanaf band te krijgen uitgezonden via de radio. Dit laatste ging niet door daar de opnamen waren aangeleverd op 9.5 cm bandsnelheid terwijl de VARA alleen stelde te werken op de snelheid 38 cm.

 

Niet te realiseren verzoeken

Ook regelmatig kwamen er van Nederlandse luisteraars verzoeken binnen voor Grieken die al lang weer in het vaderland verbleven en die dus onzinnig waren. Dit om het beperkte bereik van de zender aan boord van de MV Norderney, van waaraf de uitzendingen in de tijd van Dimitra werden uitgezonden. Soms waren de verzoeken wel terecht, zoals in het geval van mevrouw Ritmeester uit Den Haag. Ze vroeg een plaat aan voor mejuffrouw Kaptetanhaki in Athene. Bovendien schreef ze in de brief: ‘U zult waarschijnlijk nu uw voorhoofd fronsen en denken hoe dat kan. Welnu, aangezien ikzelf in mei op vakantie ga naar Griekenland, zal ik het programma op de bandrecorder vastleggen zodat ik het daar toch ten gehore kan brengen.’

 

Beperkte ontvangst

Opmerkelijk in de luisterpost is dat de brieven voornamelijk uit het westen van Nederland komen en deels uit het zuiden. Het luistertijdstip was natuurlijk niet gunstig vanwege het beperkte vermogen van 10 kW van de zender aan boord van de Norderney, waardoor het signaal in de donkere uren niet zo ver weg kwam op de toen gebruikte 192 meter middengolf. Maar zelfs uit Krimpen aan de IJssel kwamen er klachten betreffende de ontvangst. Zo schreef Phany Groeneveld op 18 mei 1968: ‘Ik vind het erg jammer dat Veronica zo wordt gestoord, want je hoort er andere muziek door heen en praten in het Duits.’ Het betrof hier de uitzendingen van een radiostation vanuit het Zwitserse Beromünster dat dezelfde frequentie in de avonduren gebruikte en wel met hoogvermogen. In 1972 zou daarom Veronica ook van frequentie verwisselen.

 

Verandering van zendtijd

In januari 1969 werd de zendtijd van het Griekse programma verplaatst naar later in de avond en was vervolgens tussen 10 en half 11 in de avond te beluisteren. Dit leverde meteen een aantal protesten op, waaronder die van mevrouw Diederiks, die schreef: ‘Eén ding vind ik jammer en wel dat de Griekse uitzending van 10 tot half 11 is geworden, want ik ga op mijn leeftijd meestal niet zo laat naar bed. Maar daar is natuurlijk niets aan te doen.’

 

 

 

 

Belgische ondersteuning van Griekse mariniers

Een heel opmerkelijke brief kwam er binnen in de tweede helft van augustus 1969 en was afkomstig van een intermediair uit het Vlaamse Oostende, een haven in de omgeving van de Franse grens. Hier waren in de tweede helft van de jaren zestig van de vorige eeuw ook vaak Griekse marineschepen aanwezig, die er een tijdelijke ligplaats hadden. Het was August DeQuick, die als vertaler voor de Grieken een dankbrief schreef aan Dimitra, waarin hij namens 14 Griekse onderofficieren, als ook uit naam van 60 manschappen aan boord van twee schepen, haar bedankten voor de mooie plaat. Tevens werd in de brief gemeld dat het hen duidelijk was geworden dat op zondag 24 augustus de laatste uitzending van het Griekse programma zou worden uitgezonden.

 

Record Master

Een brief, in augustus 1969 ontvangen, was afkomstig van M de Jong, werkzaam bij Record Master. Dit was destijds een platenzaak die zich gespecialiseerd had in folklore. In het schrijven werd aangehaald dat een klant in juni een aantal Griekstalige platen had gekocht en vervolgens naar Radio Veronica had geschreven met de vraag of Dimitra ook de vertalingen kon leveren. Het ging om mevrouw Roest uit Den Haag. In een van de programma’s heeft Dimitra vervolgens verteld haar best te doen. Dik twee maanden daarna werd echter bekend dat het programma spoedig ten einde zou zijn en dus werd de eigenaar van de platenzaak ingezet om alsnog te verzoeken de liederen te vertalen.

 

 

 

 

Het einde via Jan van Veen

Aan het begin van het verhaal memoreerde ik al dat het ontslag aan Dimitra en een aantal andere freelance programmamakers was aangezegd door Jan van Veen, destijds in september 1969 werkzaam als programmaleider van Radio Veronica. In de functie was hij dus tevens verantwoordelijke namens de directie richting het presentatieteam. Jan van Veen werd als de zondaar gezien maar in werkelijkheid was hij natuurlijk de boodschapper. Na het stopzetten van het bij de doelgroep populaire programma kreeg Dimitra nog vele reacties, vol medeleven, van luisteraars. Dezen kwamen niet alleen binnen via het vertrouwde postadres van Radio Veronica in Hilversum maar ook via haar eigen huisadres in Utrecht, wat ervan getuigt dat ze een erg goede band met een deel van de luisteraars had.

 

Ritmeester

Zo was er een reactie van mevrouw Ritmeester uit Rotterdam, die ondermeer schreef: ‘Als luisteraar van uw programma ‘Griekenland zingt’, wat helaas nu voorbij is, wil ik U langs deze weg toch laten weten dat wij erg van uw programma hebben genoten. Zoals velen met mij gedaan zullen hebben, stond de radio iedere zondagavond afgesteld op Radio Veronica. Nu het programma is afgelopen bemerken wij eigenlijk pas goed wat dit uurtje betekende. Wil dan ook de hoop uitspreken dat wij U weer spoedig met een Grieks programma op de een of andere golflengte weer kunnen beluisteren.’

 

Verzoek tot geven van advies

In 1970, lang na het stopzetten van het programma, werd Dimitra gevraagd een vraag van een luisteraar te beantwoorden. Het verzoek kwam vanuit de discotheek van Veronica en in de brief vroeg de medewerkster of Dimitra vanwege haar kennis van de Griekse muziek alsnog de luisterpost wenste beantwoorden. In de brief stuurde men vanuit de burelen van Veronica, zeer attent, 2 postzegels van 25 cent voor het beantwoorden in.

 

 

 

 

 

Opnames

Er is een cassette met fragmenten bewaard gebleven die ik heb meegenomen om in Groningen te laten ‘schoonmaken’ en digitaliseren en te analyseren. Hiervoor heb ik de hulp ingeroepen van Veronica kenner bij uitstek, Bert Alting, die ook altijd een enorm gevoel voor plaats en tijdsbepaling heeft. Mede door, samen met mij, nogmaals de brieven door te gaan op zoek naar behandelde post in de fragmenten is hij voor 100% tot een juiste conclusie gekomen. Hier zijn analyse en de te downloaden fragmenten.

‘Aan de hand van de uitstekend gedocumenteerde brieven van Dimitra heb ik de exacte uitzenddata kunnen vaststellen. Alles staat vast, er is geen twijfel mogelijk. De opnamen van Dimitra zijn van zeven verschillende programma's Griekenland Zingt opgenomen. Dit zijn ze:

Radio Veronica - 1966-03-13, 21.35 - 21.40, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-03-20, 21.45 - 22.00, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-03-27, 21.30 - 21.43, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-04-10, 21.52 - 22.00, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-04-17, 21.30 - 21.31 en 21.57 - 22.00, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-04-24, 21.35 - 22.00, Griekenland Zingt, Dimitra
Radio Veronica - 1966-05-01, 21.30 - 21.34, Griekenland Zingt, Dimitra

 

Download het complete pakket.

Het is mij opgevallen dat de mensen in vele brieven hun genegenheid voor Dimitra en 'Griekenland Zingt' hebben laten blijken. Dimitra was voor vele mensen, zowel de Griekse mensen in Nederland als de Nederlanders zelf, een baken in zee op de zondagavond. En als ik de fragmenten beluister, kan ik mij dat heel goed voorstellen.

Zelf ken ik de Grieken ook niet anders dan dat ze erg gastvrij en vriendelijk zijn. Dat heb ik destijds ervaren tijdens een vakantie op Rhodos en een vakantie op Kreta.

Terug naar Griekenland Zingt. Afgezien van het feit dat Dimitra een hechte band met de luisteraars had, is ook de Griekse muziek een plezier om naar te luisteren. Ook al moest Radio Veronica kennelijk saneren in 1969, toch had Griekenland Zingt nooit mogen verdwijnen. Jammer, maar goed, het is niet anders. Maar dankzij de bewaard gebleven geluidsfragmenten van Dimitra weet ik dat Radio Veronica toch jarenlang een kostbaar programma heeft uitgezonden. Bert Alting.’

 

 

 

 

HANS KNOT 2009